پژوهشکده اندیشه دینی معاصر آدم

مدرسه تابستانه مطالعات جنسیت و دین با هدف ایجاد فضایی علمی، میان‌رشته‌ای و گفت‌وگومحور برای بررسی نسبت میان جنسیت، دین و مسائل نوپدید اجتماعی برگزار می‌شود. این مدرسه با حضور اساتید برجسته از دانشگاه‌های برتر ایران و جهان، پژوهشگران و صاحب‌نظران حوزه‌های مختلف علوم انسانی، الهیات، فلسفه، مطالعات اجتماعی و فناوری، فرصتی برای آشنایی با دیدگاه‌های متنوع و رویکردهای نوین در مطالعات جنسیت فراهم می‌آورد.

مطالعات جنسیت و دین، حوزه‌ای میان‌رشته‌ای است که به بررسی چگونگی شکل‌گیری، تفسیر و تجربه مفاهیمی همچون انسان، زن، مرد، خانواده، جامعه، اخلاق و معنویت در بسترهای دینی و اجتماعی می‌پردازد. این مدرسه تلاش دارد با نگاهی علمی و انتقادی، به بازخوانی پرسش‌های معاصر درباره جنسیت و جایگاه آن در جهان دینی و اجتماعی بپردازد.

یکی از محورهای اصلی این دوره، رویکرد مراقبت‌محور به مسائل انسانی و اجتماعی است؛ رویکردی که بر مفاهیمی همچون مسئولیت اخلاقی، همدلی، توجه به تجربه زیسته انسان‌ها و تقویت روابط انسانی تأکید دارد. بر همین اساس، موضوع جنسیت در عرصه‌های مختلفی همچون سیاست، معنویت، دنیای دیجیتال و هوش مصنوعی، کلام، تفسیر، فلسفه و الهیات مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

این مدرسه بستری برای تعامل میان استادان، پژوهشگران و علاقه‌مندان فراهم می‌کند تا با طرح پرسش‌های تازه و بهره‌گیری از نگاه‌های میان‌رشته‌ای، زمینه‌ای برای فهم عمیق‌تر نسبت میان جنسیت، دین و زندگی معاصر ایجاد شود و مسیرهای جدیدی برای پژوهش و گفت‌وگوی علمی در این حوزه گشوده شود.

مهم‌ترین حوزه‌های مطالعاتی پژوهشکده به قرار ذیل است:

1. چالش‌های نظری اندیشه اسلامی در قلمرو مبانی؛
2. تحولات بنیادین فکر دینی در جهان اسلام و نیز خارج از جهان اسلام؛
3. نگرش‌های نوین در حوزه فلسفه، کلام، فقه و اصول در جهان تشیع؛
4. پیوندهای نظری میان دیدگاه‌های عقلی، عرفانی، علمی و دینی؛
5. فرایند ظهور و تحولات نظری ـ دینی در حیات اجتماعی و تاریخی؛
6. آخرین دیدگاه‌های نواندیشان دینی در جمهوری اسلامی ایران.

در حال حاضر، در راستای اهداف فوق، سه کمیته علمی «اسلام و حقوق بشر»، «مبانی اندیشه دینی» و «دین و دولت» و یک گروه پژوهشی مشغول به مطالعه و تحقیق‌اند. حدود چهل نفر از استادان صاحب‌نظر در دانش‌های حوزوی و دانشگاهی در این کمیته‌ها به فعالیت‌های گوناگون علمی ـ پژوهشی مشغول‌اند. پژوهشکده با دعوت از صاحب‌نظران حوزوی و دانشگاهی می‌کوشد مجموعه‌ای از استادان دغدغه‌مند و آشنا به دانش‌های حوزوی و دانشگاهی را گرد هم آورده، در جهت رفع نیازهای علمی و پژوهشی کشور انجام وظیفه نماید.

تاکنون تعدادی از مؤسسات مختلف علمی و اجرایی، علاقه‌مندی خود را جهت همکاری با این مجموعه ابراز نموده‌اند. پژوهشکده جهت موفقیت بیشتر و دستیابی به دستاوردهای جدید، ضمن تأکید بر حفظ اصول و ارزش‌های اسلامی و در چارچوب قانون اساسی و قوانین عادی جمهوری اسلامی ایران، در پی آن است که فعالیت‌های علمی و پژوهشی خود را گسترش دهد.

هیئت موسس: این مرکز توسط هیئت موسس اداره می‌شود. آقایان مهدی مهریزی، محمدصادق کاملان، حسن پویا و مرحوم داود فیرحی این مرکز را تأسیس کرده‌اند. مدیر مرکز توسط هیئت موسس انتخاب می‌شود. در حال حاضر مهدی پورحسین مدیریت این مرکز را به‌عهده دارد؛ پیش از این محمود شفیعی و حسین واله مدیریت مرکز را به‌عهده داشتند. یک کارگروه پژوهشی و کمیته‌های «مطالعات زنان»، «اسلام و حقوق بشر»، «مبانی اندیشه دینی» و «دین و دولت» با عضویت اساتید و محققان نواندیش در این مرکز فعال است.

ساختار دوره مدرسه تابستانه مطالعات جنسیت و دین به‌صورت فشرده، آموزشی و میان‌رشته‌ای طراحی شده است و طی چند روز، مجموعه‌ای از نشست‌های تخصصی را با محوریت نسبت جنسیت، دین و مسائل معاصر ارائه می‌کند.

در این دوره، شرکت‌کنندگان ابتدا با مبانی نظری و رویکردهای اصلی مطالعات جنسیت و دین آشنا می‌شوند و سپس این مباحث را در حوزه‌هایی مانند تفسیر قرآن و حدیث، کلام اسلامی، فلسفه و الهیات، معنویت معاصر، خانواده، سیاست، اخلاق جنسیت، دنیای دیجیتال و هوش مصنوعی دنبال می‌کنند.

هر نشست با حضور یکی از استادان حوزه مرتبط برگزار می‌شود و هدف آن ایجاد فهمی منسجم، انتقادی و کاربردی از مسائل جنسیت در پیوند با سنت دینی، تحولات اجتماعی و چالش‌های نوپدید جهان معاصر است.